TEI, Eskişehir’de Havacılık Endüstrisini Uçuruyor

8 Aralık 2016

Dünya üzerinde her gün kalkan binlerce yolcu uçağı, Türkiye’de, Eskişehir’de üretilmiş motor parçaları ile havalanıyor. Hatta bu merkezde havacılık motorlarına ve ileri üretim tekniklerine yönelik ciddi AR-GE çalışmaları yürütülüyor. Peki, bütün dünyanın havacılık sektörü için bu kadar önem taşıyan üretimi ve AR-GE çalışmalarını kim yapıyor?

 

Türkiye’de havacılık sektörünün en güçlü isimlerinden olan TEI, GE ortaklığı kapsamında, 1985 yılından beri Eskişehir’de bütün dünyanın havacılık sektörünü etkileyecek büyüklükte imalat faaliyetleri gerçekleştiriyor. Örnek vermek gerekirse TEI, her gün havalanan ve birçok uçağın kalbini oluşturan GE LEAP motorunun parça bazında dünyadaki en büyük tedarikçisi. Dünya üzerinde nereye giderseniz gidin, gökyüzüne baktığınızda gördüğünüz her iki uçaktan biri, TEI’nin 1700’ün üzerindeki çalışanın tek tek emeklerinin bulunduğu motor parçalarıyla uçuyor.

 

TEI, GE Türkiye Teknoloji Merkezi’nde çalışan TEI mühendisleriyle beraber toplamda 285 kişilik bir Ar-GE mühendis ekibiyle hizmet veriyor. TEI’de gerçekleştirilen temel AR-GE çalışmaları, motor tasarımı üzerine yoğunlaşmış durumda. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın, Havacılık sektörünün en iyi AR-GE merkezi ödülünü de iki yıldır üst üste TEI alıyor. Bu dev kurumda aynı zamanda teknoloji geliştirme ve altyapı çalışmaları da mevcut.

1985 yılından günümüze uzanan süre zarfında, 12 parçalık üretim yelpazesi, 40 farklı motor programına ve 800 değişik parçalık bir skalaya ulaşmış durumda. Bu durum, Türkiye’nin ekonomik gücü açısından oldukça yüksek bir önem arz ediyor; TEI’nin yıllık ihracat rakamları ise 230 – 250 milyon dolar arasında. Türkiye’nin ihracatına ve ekonomik katma değere bakacak olursak oldukça yüksek bir rakam…

TEI’de; tasarım, imalat ve kalite bölümlerinin işbirliği ile kusursuz parçaların üretimi için gece gündüz çalışılıyor. Diğer taraftan, ülkemizde mühendisliğin ve bu alandaki uzmanlığın gelişmesi için üniversite-sanayi işbirliğine büyük önem veriliyor. Birçok teorik çalışma, burada pratiğe dökülüyor. Çeşitli projeler üzerinde, farklı üniversitelerle birlikte çalışılıyor.

 

GE Havacılık tarafından 2005 yılında piyasaya sürülen ve daha az yakıt tüketimi, daha az karbondioksit emisyonu ile günümüz havacılığında çok önemli bir yere sahip olan GEnx motorunda da, Eskişehir’deki TEI çalışanlarının katkısı çok büyük. Halen TEI ile yapılan ortak çalışma ve araştırmalarla, GEnx motoru için yeni konfigürasyonlar oluşturuluyor ve motorun daha verimli hale gelmesi için çalışılıyor.

Bu motor yakın zamanda dünyanın en uzun ticari uçuşlarından birini gerçekleştirecek olan Boeing 787 Dreamliner ve Boeing 747-8 uçaklarında kullanılıyor. Yani dünyada her gün havalanan, bizlerin de hem yurtiçi, hem de yurtdışı uçuşlarımızda kullandığımız uçakların önemli bir bölümü, bu motorla ve Eskişehir’de üretilen parçalarla havalanıyor.

 

TEI üzerinde çalıştığı ileri imalat tekniklerini, kendi tasarımı olan motorların parça imalatlarında uyguluyor. Bu teknikler, parçaların eski versiyonlarına göre hem daha dayanıklı, hem de daha hafif olmasını sağlıyor. Örneğin, özel bir üretim tekniğiyle tek parça olarak üretilen bir yanma odası, eski üretim teknikleri ile dokuz alt parçanın birleşiminden oluşuyordu. AR-GE merkezinin öncülüğü ile gerçekleştirilen bu tür çalışmalar, ticari motorlara uygulandığında yakıt tüketimini ve karbondioksit emisyonunu düşürüyor, uçuş mesafesini uzatıyor.

 

 

Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir