GE’nin Yeni Jet Motoru Temizleme Yöntemi Hava Yolu Şirketlerinin Emisyonlarını Azaltıp Operasyonlarını Geliştirmesine Yardımcı Olabilir

23 Aralık 2021

Hava yolu şirketleri bir jet motorunu bakım için sökmek zorunda kalmadan ne kadar uzun süre iyi çalışır durumda tutabilirlerse, daha çok uçuş gerçekleştirebilir ve daha çok müşteriye hizmet verebilirler. Özellikle Orta Doğu’daki hava yolları, uçuş süresini artırmak için sürekli mücadele veriyor; çünkü kumlar, motorun içindeki türbin kanatlarına yapışabiliyor ve kompresöre girerek, karbon emisyonlarıyla yakından bağlantılı bir ölçüm olan yakıt verimliliğine zarar verebiliyor. Günümüzde, birçok çalışma ve testten sonra, bu motorları tasarlayan ve üreten GE mühendisleri, yapmış oldukları çalışmalar ve testlerden sonra, kum tanelerinin etkilerini tersine çevirmek için yeni bir yol bulduklarını düşünüyorlar. GE 360 Köpük Yıkama adı verilen güçlü çözüm, ticari bir jet motorunu baştan sona temizleyerek performansını artırmaya ve iklime zarar veren tonlarca karbondioksiti potansiyel olarak ortadan kaldırmaya yardımcı oluyor. 

GE Havacılık’ın Kıdemli Teknoloji Programı Lideri Mike Eriksen,’’ Dünya, son 30 yıldır sadece suyla yıkama yaptı. Motor çalışırken sadece ön tarafına su püskürtmek ve onu durulamak… Bu, sorun için yeterli değildi. Şuan bir motorun nasıl temizleneceğini yeniden keşfettik.’’ diyor.

GE 360 Köpük Yıkama; GE90, GEnx, CF34 ve CF6 gibi motorlarda ve ayrıca Engine Alliance‘ın büyük Airbus A380 çift katlı jetlerinde hizmet veren GP7200 motorlarında kullanım için onay aldı. GE Havacılık Dubai Airshow haftasında, 360 Köpük Yıkama programının 2017’den bu yana sahada 1.000 motor yıkamaya ulaştığını duyurdu. 

Şu ana kadar yedi havayolu şirketi ve bir MRO (bakım, onarım ve kontrol) operatörünün, program ile lisans anlaşması var. Sadece Etihad Airways’in, sudan 360 Köpük Yıkama’ya geçişinin bir sonucu olarak, birleşik GE90 ve GEnx filoları için 2021’in sonuna kadar 7.000 metrik tondan fazla karbondioksit azalması öngörülüyor.

Etihad‘ın Londra’dan Abu Dabi’ye yapılan uzun mesafeli Boeing 787 uçuşu, 360 Köpük Yıkama da dahil, mevcut teknolojileri kullanarak karbon emisyonlarında %72’lik bir azalma sağladı. Uçuşta SAF (Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı) kullanıldı, jet duman izi bırakmamak için yenilikçi rota planlaması yapıldı ve yolculara çevre dostu yemekler servis edildi. Uçakta yeni temizleme yönteminin kullanılmasının yanı sıra, GE Havacılık’ın Genx motorlarını ve GE Digital’ın “Fuel Insight” yazılımı da kullanılarak veriler analiz edildi ve dakikalar içinde yakıt tasarrufu planı yapıldı.

Eriksen, 2012’de GE’nin bazı müşterilerinin kullandığı geniş gövdeli jetler üzerindeki kumun “sıcak ve sert” etkilerini fark etmeye başladığında, temizleme çözümü arayışının başladığını söylüyor. Önce Emirates Airline, ardından Etihad Airways ve Qatar Airways aynı sorunla GE‘ye geldi: GE90 ve GEnx motorlarının içinde çok ince parçacıklı tozlar oluyordu ve bunlar ısınıyordu. Bu da yakıt verimliliğinde bir kayba neden oluyordu. Geleneksel suyla yıkama teknikleri planlanmış bakım seansları arasındaki süreçte motorları yeterince temiz tutamıyorlardı; çünkü çöl sıcağı ve kumu çok zorluk çıkarıyordu. Bu da verim azalışına sebep oluyordu.

GE Havacılık, GE‘nin Dubai’deki Orta Doğu Teknoloji Merkezi‘nde sorunu inceledikten sonra, verileri GE‘nin Niskayuna, New York’taki Araştırma Merkezi’ne götürdü. Eriksen burada iki önemli soru üzerinde durdular: “Bu tozu nasıl tanımlıyoruz? Ortadan kaldırmak için ne yapabiliriz?”

GE Araştırma Merkezi’ndeki bir jeolog, numunelere bazı testler uyguladı ve “çok sert, başkalaşıma uğramış bir toz tabakası’’ buldu. Eriksen “GE motorları iri çakılları, kayaları ve kumu alıp ayırmada çok etkilidir; ancak bulduğumuz toz gerçekten çok inceydi.” diyor. Böylece beyin fırtınası başlamış oldu! Birkaç yıl içinde, Eriksen’ın “yepyeni bir deterjan” olarak tanımladığı ve bu sertleşmiş toz tabakasındaki bağlayıcılar parçalamada son derece etkili olan ürün geliştirildi; ancak deterjan üretildiğinde başka bir zorluk ortaya çıktı: Onu bir motora nasıl dikkatli bir şekilde enjekte edeceklerdi?

Ekip deterjanı motor çekirdeğine güvenli ve etkili bir şekilde ulaştırmayı bulmaya çalışırken köpürme sistemi için üç nesil prototip ve laboratuvarda bir motor maketi geliştirdi. Ayarlamalar yapıldıktan sonra yeni köpük sistemini GE Havacılık’ın bakım atölyelerine götürdüler ve tamir edilen motorlarda denediler. 

Köpük yıkamayı kullandıktan sonra, geri kazanımını ölçmek için motoru bir test hücresinde çalıştırdılar. Eriksen, “Egzoz gazı sıcaklığı (EGT) belirli bir aralıktaysa, motorun verimli çalıştığını bilirsiniz. Eğer toz birikimi varsa ve motorun aynı miktarda itme gücü üretmek için daha fazla çalışması gerekiyorsa, EGT’yi yükselten şey budur.” diyor. Köpük yıkamayla belirli EGT ve yakıt akışı geri kazanımı çizelgelerinin, olumlu yönde değiştiği görüldü.

Artık, 2017’ye kadar ürünü pazara çıkarmaya hazırdılar. Ocak ayında Etihad, Boeing 777’ye güç veren bir GE90 motorunda 360 Köpük Yıkama testine başladı. Nisan ayında da Qatar Airways Boeing 787 jetleri için tasarlanmış bir GEnx-1B motorunda ürünü test etti. Ardından gelen dört yıl boyunca; Etihad, Qatar ve Emirates‘teki ortaklarıyla birlikte çalışan GE Havacılık, deterjanı bir motora pompalamak için hortumları olan özel bir bağımsız araba ve çözelti dışarı akarken yakalamak için ayrı bir önlük tasarlayarak köpük yıkama sistemini endüstriyelleştirdi,. Bu araç 360 Köpük Yıkama‘nın, bakım hangarı içinde veya asfalt üzerinde açık havada, çeşitli kanat içi ve dışı senaryolarda kullanılmasına izin veriyor. 

Emirates, Etihad Airways, Qatar Airways ve Royal Jordanian Airlines artık, GEnx ve GE90 motorları için 360 Köpük Yıkama kullanmak için teknik lisanslara sahip. Etihad’ın Motor Yönetimi Üst Düzey Yöneticisi Rohan Douglas, hava yolu GEnx-1B ve GE90 ile çalışan uçaklarında yakıt tasarruflarını takip etmeye başladıklarını ve iyi sonuç aldıklarını söylüyor. 

GE Havacılık’ta Kanat Üstü Teknoloji Hizmet Lideri Yasser Elkilani, köpük yıkamanın GE müşterilerine sunulma sürecini yönetiyor. Elkilani 360 Köpük Yıkama’nın GE90 ve GEnx motorlarıyla yapılan teknoloji denemelerinde; Orta Doğu’daki müşterilerin uçaklarının motorlarında biriken tortuları azaltarak, egzoz sıcaklıklarını düşürerek ve kompresör verimliliğini artırarak motor performansını iyileştirmelerini sağladığını söylüyor. Bu gelişmelerin yakıt tüketimi ve karbondioksit emisyonlarının azalmasına ve bakım öncesi motor ömrünün uzamasına neden olduğunun altını çiziyor. 

GE, hava yolu müşterilerinin emisyon oranlarını düşürmeleri için yeni yöntemler aramaya devam ediyor. Douglas, “Birlikte başarabileceğimize inanıyoruz.” diyor ve GE’deki gençlere, “Yeni ilginç veya çığır açan bir fikriniz varsa, biz hazırız.” dediklerini söylüyor. 

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir