Enerji Start-up’larına Fırsatlar

9 Şubat 2015

Televizyonumuzu stand-by konumunda bıraktığımızda yılda 159 dolarlık bir enerjiyi boşa tüketmiş oluyoruz. Vampir enerji denilen bu rakam PC başınaysa yılda 34 dolar harcıyor. Sadece bir tuşa basmamanın tükettiği lüzumsuz enerji maliyetini ülke çapında düşünün. Kaynakları hayli kısıtlı, cari açık gibi kronik bir sorunu olan Türkiye için enerji verimliliği kritik önemde. 2012’nin Şubat ayında yayınlanan 35 maddelik Enerji Verimliliği Strateji Belgesi de işte bu probleme deva olmak için beş başlık altında bir plan ortaya koydu: Sanayi ve hizmetler sektörlerinde enerji yoğunluğunu ve kayıplarını azaltmak, binalarda enerji tasarrufu, enerji verimli ürünleri artırmak, elektrik üretiminde verimliliği artırmak ve ulaşımda yakıt tüketimini azaltmak.

GE’nin sponsoru olduğu 6. Enerji Verimliliği Forumu ve Fuarı (EVF 2015) bu yönde atılan olumlu adımları göstermesi bakımından umut vericiydi. Enerji Verimliliği Derneği (ENVER) Başkanı İbrahim Çağlar, 21 ilde 34 bin kadına ulaşılan Enerji Hanım projesiyle yılda 4 milyar liralık tasarruf beklendiğini söylüyor. ENVER’in tüm faaliyetleriyle hedeflenen toplam yıllık tasarruf miktarı 15 milyar lira.

Türkiye’nin enerji verimliliği potansiyeli oldukça yüksek. Toplam enerji üretiminin yüzde 78’ini sağlayan termal kaynaklarda ortalama verimlilik yüzde 40 civarında. İletim-dağıtım tarafında ise yüzde 15 civarında kayıp ve kaçak var. Türkiye Kojenerasyon ve Temiz Enerji Teknolojileri Derneği (TÜRKOTED) Başkanı Yavuz Aydın’a göre kullanımda tasarruf bilinci giderek artıyor: “Kullanımdaki kayıpların yüzde 10 civarına düşürüldüğünü kabul edersek tüketim aşamasındaki verimlilik yaklaşık yüzde 70 civarında. Daha alınacak çok yolumuz var. Enerji verimliliğini artırma çabalarına kesintisiz devam etmeliyiz.”

Kojenerasyon İle Verimlilik

Verimliliğin altın anahtarlarından biri de kojenerasyon teknolojileri. Kojenerasyon ısı  ve elektriğin bir arada üretilmesine deniyor. Trijenerasyonda buna soğutma da ekleniyor. Aydın, 2014 sonu itibariyle Türkiye’de kojenerasyon kurulu gücünün 7700 megawatt’ı aştığını söylüyor. Bunun yüzde 84’ü endüstride,  yüzde 16’sı ise ısınma amaçlı kullanılmakta. Kojenerasyon sistemlerinde ortalama verimlilik yüzde 65’ler dolayında, bazı tesislerde bu oran yüzde 90’a varabiliyor. “Her 1000 megawatt kojenerasyon tesisi yılda yaklaşık 600 milyon metreküp doğalgaz tasarrufu demek.  Bunun mali boyutu yaklaşık 600 milyon TL. “Türkiye’deki mevcut kojenerasyon kurulu gücüyle ülkeye her yıl yaklaşık 4,6 milyar TL doğal gaz tasarrufu sağlıyoruz” diyor Aydın.

Aydın’a göre, evsel ihtiyaçlarda kojen kullanımın yaygınlaştırılması yoluyla yılda ortalama 3-4  milyar metreküp (3-4 milyar TL’lik) doğalgaz tasarrufu potansiyeli mevcut: “Bu potansiyelin sadece yeni toplu konutlar, kentsel dönüşüm, hastane, AVM, üniversite gibi yapılaşmalarda hayata geçirilmesi halinde bile bu tasarruf yıllık bir milyar lirayı rahatlıkla aşıyor.” Tüketicinin faturasına yansıması da  hayli olumlu. Kışın en soğuk zamanında bir bağımsız kombi sahibi ısınma için 400 TL ödüyorsa, merkezi ısıtmada bu miktar 300 TL’ye, kojenerasyonla sağlanan bölgesel ısıtmada 100 TL’ye düşüyor.

1.5 milyon TL’lik yatırımla bir kojenerasyon tesisi kuran Samsun’daki Medicana Hastanesi’nin enerji masrafları aylık 55 bin TL azalmış durumda. Acıbadem Hastaneleri’nin kojenerasyon ve trijenasyon sistemleriyle enerji faturasında sağladığı tasarruf ise yüzde 40’ları buluyor.

Enerji Verimliliği GE’nin odağında

GE, enerji verimliliği hedeflerini aydınlatma ve başta rüzgâr olmak üzere enerji çözümleriyle sağlıyor. Aydınlatma tarafında GE Lighting, yüksek enerji verimliliği saglayan, estetik,  uzun ömürlü aydınlatma çözümleriyle turizmden sanayiye, sağlık kuruluşlarından spor tesislerine kadar pek çok sektörde aydınlatma projelerine imza atıyor. Çankaya Üniversitesi, Fenerbahçe Ülker Arena, Mersin Olimpiyat Stadı, Bodrum Havalimanı, Ankara Tüneli gibi birçok farklı projede düşük elektrik tüketimi ve azalan bakım maliyetleri sayesinde yüzde 70’e varan enerji tasarrufu gerçekleştirildi. LED aydınlatma çözümleri ve kontrol sistemlerindeki son gelişmelerin sağladığı olanaklar kullanılarak tüm aydınlatma projelerinde birbirine tam anlamıyla bağlı, uzaktan kontrol edilebilen, yaşam kalitesini artırmaya odaklı ürünlerle ilgili Ar-Ge çalışmaları da hız kesmeden devam ediyor.

GE’nin kojenerasyon çözümleri arasındaysa üretim aşamasında ağır yük gaz türbinleri, aeroderivatif gaz türbinleri, Jenbacher gaz motorları ve buhar türbinleri bulunuyor. GE ekipmanlarıyla Türkiye’de kurulu mevcut kojenerasyon gücü 1900 megawatt’ın üzerinde. Yani toplam kurulu gücün dörtte birinde GE’nin ekipmanları kullanılıyor. İletim ve dağıtım aşamalarına yönelik de yüksek-orta ve alçak gerilim ürün ve hizmetleri, akıllı şebeke çözümleri mevcut.

GE tarafından geliştirilen bazı rüzgâr türbinlerinin ilk kullanıcıları da Türk yatırımcıları oldu. Türkiye’deki ilk büyük ölçekli rüzgâr enerji santrali GE tarafından  Bilgin Enerji için kurulan Bandırma RES olurken, GE rüzgâr türbinlerinin Türkiye’deki kurulu gücü 600 megawatt’ı aştı.

Girişim Fırsatları

Enerji verimliliği alanında yenilikçi girişimciler için de pek çok fırsat görünüyor. Enerji Bakanı Taner Yıldız’ın, 6. Enerji Verimliliği Forumu’nda enerji verimliliğinin rüzgâr, güneş, nükleer gibi çeşitli alanlarda gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulaması hayli önemli. Bakan Yıldız, sokak lambalarının LED sistemlere dönüşümünde panel ve diğer parçaların Türkiye’de üretilmesi şartı getirileceğini özellikle vurguladı: “Ampülleri, armatürleri yurtdışından ithal etmek istemiyoruz. Cari açığı yıllık 600 milyon lira azaltacağız diye 3,5-4 milyar dolarlık bir yatırımın cari açığı artırmasına müsaade etmeyeceğiz. Yalnızca bu konuların işletmesini düşünmüyoruz, aynı zamanda yatırımını da düşünüyoruz. Yerli üreticilerin burada avantajları olacak.”

TÜRKOTED Başkanı Aydın da enerji start-up’larına benzer bir mesaj veriyor: “Enerji verimliliğinde, özellikle tüketim alanında tasarruf çok iyi ölçümleme ve enerji yönetimiyle mümkün. Bu alanda inovatif çözümler geliştiren startup’lara büyük fırsatlar var. Üretim alanında da hibrid kojenerasyon sistem çözümleri üzerinde yoğunlaşılmasını öneririm. Konvansiyonel kojen ve CSP/Rüzgâr uygulamalarına energy storage özelliği de eklenerek gerçekleştirilecek akıllı sistemler eski sistemlerin tümünü değiştirecektir. Bu tür sistemlerin tedarik zinciri içindeki herhangi bir aşamaya ürün veya hizmet geliştirmek startup’lar için büyüme fırsatı olacaktır.”

Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir