En Havalı İş Birliği: GE ve TEI Türkiye’nin Havacılık Endüstrisini Birlikte Yükseltiyor

15 Aralık 2021

Havacılık endüstrisine ilgi duyanların -ki kendilerine rahatlıkla #AVGeek diyebiliriz- gözünden asla kaçmayacak jet motorlarından biri, elbette GEnx. Boeing 787 Dreamliner’a güç veren bu motor uzun uçuşlara dair birçok rekora sahip. Yine başınızı kaldırıp gökyüzüne baktığınızda karşınıza çıkacak en yaygın sivil havacılık motorlarından bazıları LEAP ve CFM56. Peki dünyada sivil havacılık endüstrisini yükselten bu efsane motorların ortak özelliğini biliyor musunuz? Biz söyleyelim: Bu motorların birçok kritik parçası GE ve TEI ortaklığı ile Türkiye’de üretiliyor!

Yolunuz Eskişehir’e düşerse iki şeyi hemen fark edebilirsiniz: Birincisi düzenli aralıklarla uçuş yapan jetlerin sesleri, ikincisiyse neredeyse şehrin kendisi kadar büyük bir üretim merkezi ve yeşil alanlarıyla TEI… Havacılık endüstrisi, Anadolu’nun ortasındaki bu güzel şehri muhteşem bir havacılık merkezine dönüştürmüş demek mümkün. TEI, burada 40’ın üzerinde uluslararası motor programına ürettiği 1.500’den fazla farklı parça ile sadece Türkiye’de değil, bütün dünyada havacılık motorları endüstrisinde yer alan en önemli üreticilerden biri olarak faaliyet gösteriyor. Bununla birlikte TEI, GE ile gerçekleştirilen iş birliği kapsamında Boeing 787 Dreamliner’a güç veren GEnx motorunun yanı sıra dar gövdeli yeni nesil Boeing 737 Max ve Airbus A320 NEO uçaklarına güç veren LEAP motorlarının dünyadaki en büyük parça tedarikçisi konumunda bulunuyor. 

Burada GE ve TEI iş birliğiyle kazanılan uzmanlığın Türkiye için kazancı tabii ki teknik bilgi ve yerel istihdamla sınırlı değil. Tüm dünyayı etkisi altına alan ve hava trafiğini dönem dönem neredeyse durma noktasına getiren Covid-19 pandemi şartlarına rağmen, TEI geçtiğimiz yıl 280 milyon dolara yakın bir satış rakamına ulaştı ve bu tutarın önemli bir kısmı sadece GE’ye olan satışlardan gerçekleşti. Kazanımlardan bir diğeri ise GE’nin de öncülük ettiği en yeni imalat tekniklerinin kullanılıyor olması ve bu sürecte TEI’nin kendi uzmanlarını oluşturması. Katmanlı İmalat teknolojisi havacılık endüstrisinde büyük farklar yaratıyor. Daha önce birçok alt parçanın birleşiminden oluşan motor parçaları, basitçe “metal basan 3D yazıcılar” sayesinde tek parça olarak üretilebiliyor. Bu sayede mukavemet değerleri gibi havacılık endüstrisi için kritik değerleri, konvansiyonel üretim tekniklerinin çok ötesine %95 seviyelerine taşınıyor. TEI’de üretilen bazı özgün motorlarda katmanlı imalatla üretilen parçalar, toplam motor bütününün %45’i seviyesine kadar ulaşıyor. 

Bu büyük iş birliğinin bir diğer önemli kazanımı ise akademi-endüstri buluşması. Üniversitelerin mevcut olanakları ile TEI’nin olanakları birleştirilerek bilimsel, teknolojik ve ekonomik yönden güçlenmek için sistemli, belli bir plana dayanan çalışmalar yürütülüyor. TEI Havacılık Motorları Okulu Projesi ile şimdiden 150’den fazla üniversitenin mühendislik öğrencilerine konusunda uzman mühendislerce havacılık alanında eğitici ve öğretici dersler verildi ve bu öğrenciler, staj ya da direkt olarak TEI’de çalışabilmek gibi avantajlar kazandı. Havacılık ve uzay araçlarının geliştirilmesi konularında iş birliği kapsamında ise 20’ye yakın bursiyer TEI ile hâlihazırda çalışıyor ve 10 üniversiteyle imzalanan özel protokollerle daha birçok çalışma büyük bir özveri ile yürütülüyor.

Yolunuz tekrar Eskişehir’e düşerse şehre bir de bu gözle bakın. Eğer düşmezse de sadece gökyüzüne bakmanız yeterli. Havada gördüğünüz iki uçaktan birinde GE ve TEI’nin bu harika iş birliğinin ve uzmanlığının izleri olacak.

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir