Empire State Binası’nın Tepesinde Yıldırım Avı

28 Eylül 2015

Elektrik yüklü fırtınalar ve şimşekler Dünya var olduğundan beri yaşanan hadiselerdir. Hatta, Dünya’da hayatı yaratan ilk kıvılcım bile olabilirler. Oysa 4.5 milyar yıl sonra bile onlar hakkında çarpıcı derecede az şey biliyoruz. Örneğin, nasıl oluşuyorlar? Ya da nasıl hareket ediyorlar?

Gezegenimizin yüzeyine, 100 milyonla 1 milyar volt arasında değişen elektrik yükü taşıyan saniyede yaklaşık 100 yıldırımın düştüğünü düşünecek olursak, bu pek de iç açıcı değil. Yükün büyüklüğünü anlatmak için şunu hatırlatalım: Amerika’da kullanılan prizler 110, Avrupa’daki prizler ise 220 volt elektrik sağlar. Bir yıldırımın yarattığı enerji, etrafındaki havanın saniyenin birkaç milyonda biri hızında 30.000 dereceye kadar ısınmasına neden olabilir.

Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’nin tahminine göre, 80 yaşına kadar yaşamış bir insana yıldırım çarpma ihtimali 3.000’de 1’dir. Milli Piyango’da büyük ikramiyeyi kazanma ihtimalinizin 10 milyonda 1 olduğunu düşünürseniz o kadar da zor ihtimal değil. Yıldırım düşmesi sonucu her sene Amerika’da 30 kişi hayatını kaybediyor.

GE yıldırımları incelemek için 1920’lerde Amerika Pittsfield’de Yüksek Gerilim Mühendisliği Laboratuvarı’nı kurdu. İşin bir parçası da, Empire State Binası’nın 102. katındaki bir odada bu fenomenin incelenmesiydi.

GE bilim insanları 1922’de 1 milyon volt üreten bir jeneratör bile yapmışlardı. Schenectady’deki İnovasyon ve Bilim Müzesi küratörü Chris Hunter’a göre, bu jeneratör sayesinde, yıldırımların ve enerji kayıplarının enerji hatları üzerindeki etkisi laboratuvar ortamında ilk defa test edilmiş oldu.

GE mühendisleri 1939- 1940 New York Dünya Fuarı için bir kapalı ortam yıldırım jeneratörünü test ediyorlar.

Yüksek Gerilim Laboratuvarı

GE’nin 1951 yılı Faaliyet Raporu’nun kapağında Yüksek Gerilim Laboratuvarı’nın dıştan bir fotoğrafı yer alıyordu.

Empire State Binası’nın tepesinde yıldırımları inceleyen ekip, yıldırımları fotoğraflamak için Sir Charles Boys tarafından geliştirilen türünün ilk örneklerinden yüksek hızlı bir fotoğraf makinesi kullanıyordu.

Yapılan deneylerle ilgili o yıllarda tutulan notları aşağıdan inceleyebilirsiniz.

Aşağıda Thomas Edison ve Charles Steinmetz’i, Steinmetz’in yıldırım jeneratörü tarafından üretilen bir yıldırımın isabet ettiği izolatörlerin parçalarını incelerken görüyorsunuz.

Thomas Edison ve Charles Steinmetz

 

Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir