COVID-19 ile Mücadelede GE Sağlık’tan Yapay Zeka Uygulamaları

19 Haziran 2020

Dünya, yeni tip Koronavirüsün neden olduğu COVID-19 ile ilgili bir tedavi veya aşı bekleyişi içindeyken, çalışmalar genellikle “eğriyi düzeltme” odağındaki hasar sınırlama modunda ilerliyor. Bu mod, sosyal mesafe ve evde kalma zorunluluğu gibi koruyucu önlemler içeriyor. Bu yaklaşım, hükümetlerin -yoğun bakım yatakları ve ventilatörler dahil- değerli sağlık kaynaklarının kullanılabilirliğini en üst düzeye çıkarmasına ve hayat kurtarmasına yardımcı olabiliyor.

Sosyal mesafe aslında yeni bir şey değil ama dünya, 100 yıldan uzun bir süredir küresel anlamda buna ihtiyaç duymuyordu. 1918-19 yıllarında Portland-Oregon, Seattle ve Omaha Nebraska’yı kapsayan grip salgını sırasında sadece enfeksiyonu azaltmakla ilgili önlemlerle kalınmadı, aynı zamanda ekonomik iyileşmeyi hızlandıracak benzer önlemler de alındı. Bundan bir asır sonra bugün, hastanelerin hasta yükünü azaltmalarına yardımcı olacak yeni araçları oldu.

Bir kez daha, yolu gösteren Pasifik Kuzeybatı oldu. Oregon’daki hastanelerin 64’ü -eyalet kapasitesinin yaklaşık %90’ı- yoğun bakım üniteleri, ventilatörler ve negatif basınçlı yataklar gibi hayat kurtarıcı kaynakları en üst düzeye çıkarmak için yapay zeka kullanarak bir yazılım hazırladı. Arka planda çalışan GE Sağlık tarafından geliştirilen algoritmalar, hastaneler tarafından oluşturulan milyonlarca veri noktasını toplayarak analiz ediyor ve bunları gerçek zamanlı operasyonlara dönüştürüyor. Fikir, Oregon Kapasite Sistemi olarak adlandırılan sistemin, hastanelerin COVID-19 salgınının tavan yaptığı sırada kritik kaynak bilgilerini anlık olarak paylaşmalarını sağlamaya dayanıyor. Yazılım, GE Sağlık’ın Kanada ve Avrupa’daki hastanelerdeki operasyonlarını optimize etmeye yardımcı olmak üzere oluşturduğu dijital komut merkezlerine hali hazırda güç veren uygulamalar bütününün bir parçası veya başka bir deyişle “tuğlası” haline geldi.

GE Sağlık’ın klinik komuta merkezlerinin genel müdürü Jeff Terry, yeni yazılımın, Oregon’un hastane sistemleri ağındaki verileri birbirine bağladığını ve bunu, pek çok hastane ağında birçok EMR ile yaptıklarını söyledi.

Terry, “normal” zamanlarda, Oregon hastane sistemlerinin göreceli olarak birbirlerinden ayrıldığını söylüyor. Hatta hastanelerin arasında sağlıklı bir rekabet bile var. “Ama bunlar olağanüstü durumlar” diyor ve ekliyor: “Bu olağanüstü durum, hastanelerin ve GE Healthcare’in COVID-19 ile mücadele etmek için hızlı bir şekilde harekete geçmesine sebep oldu.”

İlgili verilerin büyüklüğü, bu saldırıda COVID-19’un tökezlediğini gösteriyor. Birleşen bu “tuğlalar”, devletin hastane ağlarından 2 milyon veri noktasını, günde 480 defa veya her 3 dakikada bir yeni bir veri kümesiyle güncelliyor. Terry, veri akışlarından birinin listesini silerek bu verilerin, sağlayıcıların normal bakım uygulamalarıyla oluşturulduğunu açıklıyor. “Kabuller, hasta hareketleri, hemşire iş akışları, hasta entübasyon ve ekstübasyonları, ventilatör kullanımı, yatak istekleri…” diye devam ediyor.

Algoritmalar, bu veriler üzerinde çalışmaya başlayınca değişik bir şey oluyor. Çeşitli sinyalleri ve bilgiyi bir araya getirerek güzelce düzenlenmiş bir çıktı veriyor. Terry, yoğun bakım üniteleri, negatif basınç odaları, havalandırmalar gibi alanların yanı sıra hasta yüküyle de karşılaştıklarını söylüyor.

Terry, karmaşık gibi görünen bu uygulamanın, yaygın olarak kullanılan sürücü yönlendirme uygulamalarından daha zor olmadığını söylüyor. Her zaman canlı olarak aktarılan ve basit şekilde düzenlenmiş bilgiler, klinisyen ya da sağlık otoritesi fark etmeksizin, sürekli değişen koşullardan haberdar olunmasını sağlıyor. 

Kullanıcılar, uygulamayı her hastanenin vaka komuta merkezinden görebildiği gibi ayrıca bir bilgisayar, tablet veya akıllı telefon aracılığıyla da edinebiliyorlar. COVID-19 hastalarının sağlık sistemi veya Oregon’un katılımcı hastanelerindeki durumlarının büyük resmini görebilmek için verilerin özetine ulaşabiliyor veya bir hastanenin münferit durumunu inceleyebiliyorlar.

Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi Tıbbi Kapasite Sorumlusu Dr. Matthias Merkel, çeşitli sağlık sistemlerinin çevrimiçi hale gelmesinin ve görev kontrollerinin görüntülenmesinin harika olduğunu söylüyor ve ekliyor: “Bölgeye ve yatak sistemine göre yatak durumunun gerçek zamanlı olarak görüntülenebilmesi büyük fayda sağlayacak.”

GE Sağlık, Oregon Kapasite Sistemi’ne ek olarak, dünya çapında 100’den fazla hastanede kullanılan, yepyeni bir bulaşıcı hastalık uygulamasını da piyasaya sundu. Tıpkı bir beyzbol oyununun canlı skor tablosu gibi görünen uygulama ekranında hastane ünitesine göre hasta yükü, en kritik hastalar için yoğun bakım yataklarının sayısı, bu yatakların durumu ve test durumlarına göre ayrılmış COVID-19 hastalarının toplam sayısı aynı anda görüntülenebiliyor. Bu, sağlık çalışanlarının COVID-19 hastalarına özel hazırlanan birimlerde bulunmalarını, gerektiğinde kapasite yaratmalarını ve birimler ile hastaneler arasında denge kurmalarını sağlıyor.

Sistem, durum hakkında farkındalık sağlamasının yanı sıra erken uyarıda da bulunuyor. Örneğin, bu yazılım sayesinde test sonucu pozitife dönen bir hasta ile ilgili bilgilendirme yapılıyor ve hasta hali hazırdaki biriminden COVID-19 birimine aktarılabiliyor. Erken sağlanan izolasyon, diğer hastaların ve sağlık çalışanlarının korunmasına yardımcı oluyor.

Bunun gibi eyleme dönüştürülebilen içgörüler, COVID-19 süreci için büyük önem taşıyor. Terry uygulama ile ilgili şöyle diyor: “Noktaları sürekli olarak birleştiriyor, riske karşı uyarıyor ve sistemin kapasite yaratabileceği yerlerde önerilerde bulunuyor.” Terry, bu araçların eş zamanlı olarak aktarılmasının, sağlık çalışanlarının durumu eyleme dönüştürebilmesini veya verileri dinamik olarak yönetebilmesini sağladığını belirtiyor.

GE Sağlık ekipleri, yazılım uygulamalarını Oregon hastanelerinde ve başka yerlerde kurmak için yarışıyor. Geçtiğimiz haftalarda komuta merkez ekibi, ABD doğu sahili hastane yöneticileri ile COVID-19 akıllı uygulamalarının dağıtımını başlatmak üzere konferans yaptı. Terry, hastanelerden birinin yazılımın hızı konusunda ilk başta endişe duyduğunu fakat sonrasında IT ekiplerinin birkaç dakika içinde işlemi yapabildiğini söyleyerek geri bildirimde bulunduklarını belirtti.

Dünyadaki herhangi bir hastane dijital IT sistemine sahip olması koşulu ile bu yazılımı kullanabiliyor. Yazılım uzaktan yükleniyor ve IT ekibinin ek çaba göstermesi gerekmiyor. Terry, COVID-19 sürecinde pozitif gelişme sağlamaya yardımcı olmaktan gurur duyduğunu belirtiyor. 

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir