Türkiye’nin Akıllı Şebeke Hamlesi

Türkiye’de yenilenebilir enerji yatımları başta rüzgâr, jeotermal ve hidroelektrikte olmak üzere son 10 yıldır sürekli artış kaydediyor. Ancak bu yatırımların büyük bölümü altyapı ve lisans ücretlerine gidiyor. Teknolojiye yatırımlar ise henüz sınırlı bir seviyede. Frost & Sullivan Türkiye enerji sektörü analistlerinin yaptığı bir araştırmaya göre 2011-2015 döneminde yatırım bütçeleri içinde altyapı yatırımları yüzde 78.6’lık pay aldı.

Altyapı yatırımını, yüzde 15,7 ile lisanslama ve kamulaştırma harcamaları takip etti. Akıllı şebeke sistemlerine yatırımlar ise sadece yüzde 5’te kaldı. Araştırmaya göre elektrik üretim ve dağıtım şirketleri 2015-2020 döneminde yatırımlarını öncelikle Türkiye genelinde yüzde 14’ü bulan kayıp ve kaçakları önlemeye ayıracak. Bunun içinse işletmelerin elektrik üretim ve dağıtım sistemlerinin entegrasyonu ön plana çıkacak.

shutterstock_401519569

Sektörde akıllı şebeke çözümlerinin uygulanmasına yönelik güçlü bir irade bulunuyor. Türkiye’deki 21 özel elektrik dağıtım şirketinin tepe kuruluşu olan Türkiye Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği’nin (ELDER) Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Özdemir, Nisan ayında Sabah Gazetesi’nde yayınlanan makalesinde “Akıllı şebeke çözümlerini bir an önce hayata geçirmek istiyoruz” dedi. Akıllı şebekelerin “Şebekedeki kesintilerin sayısının azalması, kesintilerin süresinin kısalması, iş kazalarının azalması, işletme maliyetlerinde tasarruf sağlanması” gibi pek çok faydası olduğunu belirten Özdemir, “Enerji üretiminde önemli bir yere sahip olan rüzgâr gibi, güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının şebekeye entegrasyonu da akıllı şebekelerle daha kolay ve verimli hale gelecek. Vatandaş kendi enerjisini üretirken fazlasını şebekeye satabilecek. Böylece bir yandan çevreye daha az zarar verilirken, bir yandan da üretim maliyetleri azalmış olacak” diyor.

shutterstock_138408647

ELDER, Enerji Piyasası Denetleme Kurulu (EPDK) ile birlikte bir de Türkiye Akıllı Şebekeler 2020 Yol Haritası Projesi’ni de hazırladı. Geçen yıl EPDK tarafından kabul edilen projede akıllı şebeke sistemlerine 2035’e kadar 10 milyar euro harcanacağı öngörülüyor. Akıllı şebekelere geçiş, elektrik sektörüne, çevreye, özellikle de tüketici tarafına birçok fayda sağlayacak. Enerji tedarik sürekliliğinin sağlanması, güç kalitesinin ve şebeke dayanıklılığının artması, gelişmiş ve gerçek zamana yakın ölçüm altyapılarının oluşması, işletme maliyetlerinde tasarruf sağlanması, yenilenebilir enerji kaynaklarının şebekeye entegrasyonunun kolaylaştırılması, kullanılan elektriğin kalitesinin artması ve enerji alım maliyetlerinin düşmesi ve şebekelerin kendi kendini onaracak bir yapıya kavuşması bu avantajların başında geliyor.

ge_grid-136

Enerji Bakanlığı’nın “Özel sektörümüzle birlikte başlattığımız 18 milyar TL’lik yatırım hamlesi ile dünyanın en modern, en çağdaş teknolojisine sahip elektrik şebekesini ülkemize kazandıracağız” açıklaması ise yine Nisan ayında duyurduğu hamle ise elektrik altyapısı için oldukça önemli bir adım. Enerji Bakanlığı, dağıtım ve iletim şebekelerindeki tüm eksikleri giderip talep artışını en uygun maliyetle en yüksek kalitede sunmak için çalıştıklarını belirterek, bu bağlamda, sistem güvenliğini ve arz kalitesini sağlayan akıllı şebekeler ile daha fazla yenilenebilir enerji daha az maliyetle şebekeye entegre edilebilir, tüketiciye kesintisiz daha kaliteli enerjiyi uygun maliyetlerle sunabileceğini iletiyor. Bakanlık akıllı şebeke sistemlerinin, enerji tasarrufunun milli enerji stratejimiz içerindeki yerini de hesaba kattığımızda, hem son kullanıcılar hem de ülke ekonomisi için katma değer yaratacak önemli bir unsur görevi yapacağını belirtiyor.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca Elektrik ve Doğalgaz Dağıtım Sektöründe araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemek amacı ile dağıtım faaliyetleri kapsamında yürütülen birçok Ar-Ge projesi var. Bunlardan bazıları şöyle:

  • Akıllı sayaç altyapısı sayesinde sadece tüketim bilgilerinin uzaktan okunması değil, aynı zamanda arıza ve kesintiye dair bilgilerin merkeze iletilmesi, operasyonel faaliyetlerin geliştirilmesi (Uzaktan ve Optik port ile Açma/ Kesme/Yük Limitleme) ve talep tarafı katılımı iş modelinde talep kısıtının ölçülmesi ve doğrulanması amaçlı, Akıllı Şebekeler İçin Yerli Sayaç Prototip Geliştirme Projesi.
  • Akıllı sayaç yaygınlaştırma faaliyetleri için kılavuz niteliği taşıyan bir metodolojinin, oluşturulması amaçlı, Akıllı Sayaç Sistemleri Fayda Maliyet Analizi Metodolojisinin Geliştirilmesi.
  • Yatırım yapılacak alanların planlanma çalışmaları, şebekenin işletilmesi ve birçok çeşitli aşamada altyapı bilgi sistemlerinin karar destek sistemi olarak kullanımını sağlanması amaçlı, Coğrafi Bilgi Sistemlerinin Karar Destek Sistemi Olarak Doğalgaz Dağıtımı Şebeke Yönetiminde Kulanım Modeli Projesi.

tumblr_inline_nokb4unhca1qzgziy_540

Türkiye’nin yenilenebilir enerji ve akıllı şebekelerdeki kararlılığı, stratejik önem taşıyor. Enerjide yüzde 70’lere varan oranda dışa bağımlı olan Türkiye’nin fosil yakıtlardan uzaklaşıp yenilenebilir enerji ve akıllı şebeke yatırımlarını artırması, Türkiye’nin enerjide dışa bağımlılığını azalttığı gibi, ürettiği enerjiyi verimli kullanmasını sağlayacak ve küresel ısınma hedeflerine katkısını da artıracak.